Το μέτρο του πατριωτισμού στο Μαχαιρά

•     Του Κώστα Μαυρίδη

Κάποτε με καλές προθέσεις από χείλη πολιτικών –διαφορετικών κομμάτων– υποδεικνύεται πως «είμαστε όλοι πατριώτες», ή ότι, «δεν αμφισβητείται ο πατριωτισμός κανενός». Συχνά όμως, τέτοιες υποδείξεις γίνονται, όχι για να πιστωθεί ο πολιτικός αντίπαλος με πατριωτισμό, αλλά γιατί το έχει ανάγκη ο ίδιος που το προτάσσει και το καταφέρνει, ισοπεδώνοντας και εξισώνοντας όλους ανεξαιρέτως. Κάτι παρόμοιο ισχύει και με την επίκληση για ενότητα. Όποιος θεωρεί την ενότητα απαραίτητη στο κυπριακό, πρέπει να είναι ο πρωτομάστορας που θα την θεμελιώσει στην πράξη με το να αναλαμβάνει πρωτοβουλίες αποδεκτές στην ευρύτερη κοινωνία των πολιτών και πολιτικών  δυνάμεων και ταυτοχρόνως, να αποφεύγει κινήσεις που τον θέτουν σε σύγκρουση με πολιτικές δυνάμεις και ιδίως, εκείνες με τις οποίες συμμάχησε για να εκλεγεί. Διαφορετικά, όσο κι αν κάποιος επιμένει για ενότητα, στην πραγματικότητα είναι την σιωπή και ευπείθεια των άλλων που επιθυμεί, έστω κι αν δεν λέγεται. Άλλωστε, είναι απόλυτα φυσιολογικό σε μια δημοκρατική κοινωνία, να υπάρχουν διαφορετικές απόψεις στο κυπριακό, με την ενότητα να είναι θεμιτή και επιθυμητή στη βάση κοινών πολιτικών στόχων. Ενότητα στη βάση ιδιοτελών συμφερόντων είναι ξεπεσμός, όσο κι αν κομπάζουμε ισοπεδωτικά πως «είμαστε όλοι πατριώτες». 

 
Η προσέγγιση που κρίνει ΟΛΟΥΣ ανεξαιρέτως και στον ΙΔΙΟ βαθμό πατριώτες,  εξαφανίζει την ιδιοτέλεια και τον καιροσκοπισμό που είναι μέρος της πραγματικότητας. Το πιο κάτω είναι απόσπασμα από κείμενο μου που γράφτηκε το 2001, με αφορμή την επέτειο της θυσίας του Γρ. Αυξεντίου, για να υποδείξει ότι, δεν είμαστε όλοι το ίδιο πατριώτες και  πως, αν θέλουμε, υπάρχει μέτρο σύγκρισης:  

 
«…Κάποτε στον τόπο μας ευδοκιμούσε το γιασεμί. Κάποτε μοσχομύριζε ο δυόσμος στις αυλές των σπιτιών. Στα μπαλκόνια και στις βεράντες ολόδροσα ξεπετιόνταν τα κάθε λογής λουλούδια. Μαζί με αυτά, ανθούσαν και οι αξίες που μας κράτησαν μέσα στους αιώνες. Τώρα, στην Κύπρο ευδοκιμούν  οι γλείφτες. Τώρα, στον κήπο της κυπριακής κοινωνίας ανθούν οι κόλακες που σέρνονται στα σαλόνια και στις πολυτελείς αίθουσες μασουλώντας γαρίδες κι  επιδιώκοντας να γίνουν «παράγοντες» του τόπου ή να προβληθούν ανάμεσα σε κάποιους  "παράγοντες". Το σύστημα αποδίδει, γι αυτό και πολλοί τέτοιοι βρίσκονται ψηλά στα δώματα της εξουσίας. Αλλά, έως εκεί εξαντλείται το όραμά τους για την κοινωνία. Ο πατριωτισμός τους αρχίζει και τελειώνει ανάμεσα στους τοίχους μιας αίθουσας ενός ξενοδοχείου, στα φανταχτερά χαλιά, τις σουίτες, την  πανάκριβη άφθονη εισαγόμενη σαμπάνια και τους εκθαμβωτικούς πολυελαίους.

Κάποτε όμως, το μέτρο του πατριωτισμού ήταν ένα υγρό και σκοτεινό κρησφύγετο δύο μέτρων  στην πλαγιά ενός βουνού. Εκεί, απέναντι από το Μοναστήρι του Μαχαιρά, μέσα στις σχοινιές και την άγρια βλάστηση, νέοι έκαναν όνειρα και ζήλευαν την  δόξα του Γρηγόρη. Πόσο αλλάξαμε; Ή μάλλον, πόσο μας άλλαξαν όλους μας; Από το ψεύδος των  S-300 περάσαμε στην  πλεκτάνη του Χρηματιστηρίου και από εκεί στο σχέδιο Ανάν. Και όσοι ακόμα αγωνιούμε για την κοινωνία, όσοι συλλαβίζουμε ακόμη λέξεις όπως ελευθερία, κοινωνική δικαιοσύνη, κατοχή, επιστροφή, φιλοπατρία, οικογένεια, προσφυγιά, ανιδιοτέλεια, όσοι ακόμη ψελλίζουμε ελληνικά ονόματα όπως Κερύνεια, Σπίθκια της Ρήγαινας, Αϊ  Χρυσόστομος, Μόρφου, Βαρώσι, Πενταδάκτυλος, νοιώθουμε πόσο ολοένα μας πλακώνει η σκλαβιά και η υποδούλωση». 

  Η χειρότερη υποδούλωση δεν είναι εκείνη που πλακώνει τους ανθρώπους όταν επικρατεί σκλαβιά στον χώρο, όπως σήμερα στα κατεχόμενα. Η χειρότερη σκλαβιά είναι εσωτερική, είναι η υποδούλωση της ψυχής των ανθρώπων, όταν έξω επικρατούν  συνθήκες ελευθερίας, όπως σήμερα στις ελεύθερες περιοχές. Και τα πιο πάνω, δεν τα  επαναφέρω για να αυτοεξαιρεθώ, αλλά για να συμμεριστώ και να απαλύνω λίγο τον πόνο και την αγωνία μου.

 

• Ο Κώστας Μαυρίδης είναι ακαδημαϊκός.