Το Μέγεθος της Απογοήτευσης

•   Του Κώστα Μαυρίδη

Με αφορμή τις μαύρες επετείους του πραξικοπήματος και της εισβολής, προκύπτουν δύο αλληλένδετα ερωτήματα: Πρώτον, πως ένας λαός, που το 1974 έμεινε πολιτικά απογυμνωμένος, οικονομικά καταστραμμένος, κοινωνικά  εξαθλιωμένος και αμυντικά διαλυμένος, βελτίωσε συγκριτικά την θέση του έναντι της συντριπτικής Τουρκίας; Δεύτερον, γιατί προκύπτουν συνεχώς αρνητικές εξελίξεις τώρα που η Κυπριακή Δημοκρατία έχει ενδυναμωθεί με ένταξη στην Ε.Ε. και με κάθε μια παράμετρο ξεχωριστά βελτιωμένη σε σύγκριση με το 1974;
Μερικές επισημάνσεις ανάμεσα στο τότε και το σήμερα είναι αποκαλυπτικές. Αμέσως μετά το 74, ήμασταν ένα κράτος ουσιαστικά στα χαρτιά. Με τεράστιες ανοιχτές πληγές. Χωρίς πολιτικά ερείσματα διεθνώς. Με ελάχιστες πρεσβείες και διπλωματία. Χωρίς στοιχειώδη άμυνα. Με κατεστραμμένη οικονομία. Με ανύπαρκτες κρατικές δομές. Και κάθε τόσο, η Τουρκία απειλούσε να επεκταθεί στις ελεύθερες περιοχές. Παρά τις αντιξοότητες, χτίσαμε κράτος, οργανώσαμε διπλωματία, στήσαμε στοιχειωδώς αποτρεπτική άμυνα, αποκτήσαμε διεθνώς ερείσματα. Και παρά τα τετελεσμένα της κατοχής επί του εδάφους με παράγωγα το ψευδοκράτος και έποικους, για δεκαετίες κερδίζαμε σε νομικο-πολιτικό επίπεδο. Τελικά, το 2004, αποχτήσαμε το συγκριτικό πλεονέκτημα να ενδυναμώσαμε την θέση μας με το να καταστούμε πλήρες μέλος της Ε.Ε. και ταυτόχρονα, θεσμικοί αξιολογητές των τουρκικών ενταξιακών.
Στο αντίξοο περιβάλλον μετά το 1974, το δίκαιο και το άδικο ήταν ξεκάθαρο. Η αγωνιστικότητα εκκινούσε από το πεντακάθαρο δίκαιό μας, πράγμα διάχυτο σ΄ όλη την κοινωνία, στα κόμματα, στην παιδεία, στον στρατό. Με δεδομένο το συντριπτικό ανισοζύγιο δυνάμεων, η Κύπρος κέρδιζε ερείσματα καθώς απαιτούσε δικαίωση. Σήμερα, ενώ σ΄ όλες τις παραμέτρους ξεχωριστά υπήρξαν δυνατότητες βελτίωσης, στο συνολικό επίπεδο του κυπριακού χάνουμε. Και χάνουμε τώρα που ενδυναμωθήκαμε. Τώρα που τονίζουμε την διάθεσή μας για λύση. Τώρα που ο Πρόεδρος μας δηλώνει ότι συλλογικά αδικήσαμε και γι αυτό συλλογικά πρέπει να τιμωρηθούμε. Τώρα που ο αρχηγός της «εθνικοφροσύνης» γίνεται προπομπός τουρκικών απόψεων στο πλαίσιο του «ρεαλισμού». Η σύγχυση είναι διάχυτη καθώς κινούμαστε σε πορεία με κατάληξη είτε λύση τουρκικών προδιαγραφών τώρα, είτε αναπόφευκτα σε βάθος χρόνου με επικράτηση της τουρκικής στρατηγικής. Χωρίς ποτέ να έχουμε ασκήσει στην ώρα του το  συγκριτικό πλεονέκτημα που αποκτήσαμε με την ένταξή μας στην Ε.Ε. έναντι της στρατηγικής ανάγκης της Τουρκίας για ένταξη.  
Εάν δεν εξαντλούμε την πίεση που μπορούμε να ασκήσουμε επί της Τουρκίας, δεν πρόκειται να το πράξει άλλος. Ούτε υπάρχει οτιδήποτε άλλο στον ορίζοντα που θα μας επιτρέψει να ασκήσουμε πίεση στην Τουρκία. Γι αυτό, κάποιος από τους υποστηριχτές και στυλοβάτες της υφιστάμενης πολιτικής που επιτρέπει στην Τουρκία να προχωρά στην Ε.Ε. πρέπει να εξηγήσει επαρκώς πως αυτό πειθαναγκάζει την Τουρκία σε αποδεκτή λύση. Στην πραγματικότητα, η υφιστάμενη πολιτική σημαίνει ότι ηττηθήκαμε χωρίς καν να δώσουμε μάχη. Αν κάποτε τελματωθούν οι ενταξιακές της Τουρκίας λόγω κυπριακού, το περιβάλλον θα έχει επιδεινωθεί πολύ περισσότερο εις βάρος μας και η όποια λύση θα είναι δυσμενέστερη για μας. Από την άλλη, δεν αποκλείεται να ναυαγήσει η ένταξη της Τουρκίας για λόγους άλλους από το κυπριακό. Ότι κι αν από τα δύο συμβεί, είμαστε χαμένοι. Αυτό συνιστά το μέγεθος της αποτυχίας μας.  
Την πολιτική στο κυπριακό, πολιτικά πρόσωπα την σχεδιάζουν, εκτελούν και προσαρμόζουν με βάση τις εξελίξεις. Εάν, λοιπόν, η πολιτική του Προεδρικού για δυόμιση χρόνια με στυλοβάτη τον Ν. Αναστασιάδη είναι αποτυχημένη, δεν μπορεί οι πολιτικοί που την στήριξαν να είναι πετυχημένοι. Ούτε είναι η πρώτη φορά που οι πολίτες δείχνουν στους πολιτικούς άλλη πορεία. Άλλωστε, το 70% των πολιτών όπως καταγράφουν οι δημοσκοπήσεις δείχνει το μέγεθος της απογοήτευσης. Τα βαθύτερα αίτια της αδυναμίας των πολιτικών να το αντιληφθούν, δείχνει το μέγεθος της δικής μου απόγνωσης.

• Ο Κώστας Μαυρίδης είναι ακαδημαϊκός.

Υ.Γ.  Για όσους με εξυβρίζουν με ηλεκτρονικά μηνύματα, ένα έχω να δηλώσω: Δεν υπάρχει εγκόσμια δύναμη να με σιωπήσει. Ούτε υποσχέσεις για ανταμοιβή το κατάφεραν, ούτε το υβρεολόγιο. Γιατί η Κερύνεια είναι πάνω απ΄ όλα.